MENU

Kina i hap krahët Evropës

”Muaji i mjaltit” me Amerikën mbaroi…

31.08.2018 - 13:45

Një samit midis Bashkimit Evropian dhe Kinës në Pekin më 16 korrik muajin e kaluar, shënoi një pikë kthese në pikëpamjet kineze për BE. Rregullat dhe ligjet lidhin 500 milionë qytetarë të BE-së së bashku. Udhëheqësit kinezë tregojnë tepër kujdes për politikat që mbështesin sundimin e ligjit si një parim themelor.

Rregullat janë mjete me të cilat forcohet ushtrimi mbi të dobëtit. Diskutimi amerikan për një rend të bazuar në rregulla, godet Kinën si hipokrizi më të pastër. Kina shpesh është përpjekur të shtyjë qeveritë evropiane që të thyejnë rregullat që i kanë parë si të papërshtatshme, duke parë kontinentin e vjetër të lakueshëm dhe të lehtë për t’u ndarë.

Presidenti Xi Jinping dhe ekipi i tij ranë dakord, se një gjë më e keqe se një botë e udhëhequr nga amerikanët, është një botë pa rregulla. Shkaku i këtij ndryshimi, si edhe për shumë të tjerë, është Presidenti Donald Trump. Qeveritë perëndimore kanë kaluar 20 vjet duke u thënë udhëheqësve kinezë se një rend global i bazuar në rregulla nuk është një komplot për Kinën, por një burim stabiliteti që ka mundësuar rritjen e vendit të tyre.

Kur kinezët të shohin tregtinë botërore dhe arkitekturën financiare të projektuar në kryeqytetet perëndimore pas Luftës së Dytë Botërore, ata do të kujtohen se globalizimi ka mundësuar rritjen e Kinës.

Samiti që u bë  ishte një marrëveshje kineze që Organizata Botërore e Tregtisë (OBT) duhet të bëjë nëse do të mbijetojë mbi Trumpin. Takimi gjithashtu zhbllokoi bisedimet për hapjen e mëtejshme të tregjeve kineze dhe të BE-së për investimet dhe tregtinë dypalëshe. Por drama e vërtetë përfshinte arsyet e Kinës për t’i bërë këto lëshime.

Xi tha se Kina ka frikë nga një luftë tregtare me Amerikën, por nuk do të dilte në luftë vetëm për vetëm. Ai akuzoi administratën e zotit Trump se sillet sikur të ishte duke marrë pjesë në një betejë free-style, pa rregulla boksi.

Më parë këtë vit, Kina ëndërronte të krijonte një koalicion anti-Trump me Evropën, që është partneri i dytë më i madh i Kinës tregtare, duke shkëmbyer mallra me vlerë 667 miliardë dollarë në vitin 2017. Zyrtarët kinezë iu kërkuan homologëve të BE që të distancohen nga ankesat amerikane dhe të bashkohen me ata, duke u ankuar për tarifat amerikane, goditën mallrat kineze dhe europiane njësoj. Ky ishte një gabim. Zyrtarët europianë shpjeguan se megjithëse nuk u pajtuan me taktikat e Ekipit Trump, ata ranë dakord për transferimet e detyruara të teknologjisë së Kinës, mbrojtjen e pabarabartë të pronësisë intelektuale dhe subvencioneve shtetërore për firmat e saj.

Kina ndryshoi qëndrim. Kryeministri Li Keqiang  tha se bisedimet me BE-në për reformimin e rregullave tregtare nuk synonin Amerikën, Rusinë apo ndonjë vend tjetër. Në vend të kësaj, zoti Li bisedoi me lëvizjet për të hapur ekonominë e Kinës në Evropë, duke përfshirë lejimin e BMW.

Mjerisht, ato fjalë të ngrohta bien në veshë skeptikë. Zhan-Klaud Xhanker (Jean-Claude Juncker) , presidenti i Komisionit Evropian, krahu ekzekutiv i BE, vuri në dukje se investimi i drejtpërdrejtë evropian në Kinë kishte shkuar në një nivel të ulët prej € 6 miliardë ($ 7 miliardë) në vitin 2017, krahasuar me € 30 miliard investuar nga Kina në BE.

Interesi për mallrat në BE preku kulmin në vitin 2003. Ky ”muaj mjalti” përfundoi disa vjet më vonë, pasi Evropa nuk tregoi gatishmëri për të sfiduar hegjemoninë amerikane. Në një konferencë të politikës në Suedi në vitin 2009, një pjesëmarrës kinez bëri humori kur ai e quajti Amerikën një njeri të fortë dhe Kinën një adoleshent, por Evropën një “djalë të pasur të vjetër”.

Megjithatë, në samitin e këtij viti, Kina nuk përmendi temën e ekonomisë së tregut. Çështja e dikurshme e armëve gjithashtu nuk u përmend. Sipas fjalëve të François Godemont të Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, shqetësimi urgjent i Kinës është të mbështesë një status quo fitimprurës për sistemin tregtar global.

Mbajtja e status quo-së përfshin mbrojtjen e rendit të bazuar në rregulla. Në bisedime këtë javë mes Liu He, këshilltarit ekonomik të z. Xi dhe Jyrki Katainen, nënkryetar i Komisionit Evropian, zoti Liu përkrahu idenë për rregulla të forta tregtare, kryesisht si një mënyrë për të kufizuar Amerikën.

Wang Yiwei i Universitetit Renmin, zbulon ndoshta pikën më të rëndësishme. Kina e sheh z. Trump si një lajmëtar për të ardhmen e Amerikës si një fuqi të zemëruar dhe të deindustrializuar, thotë ai.

Tani për tani, një Evropë e bashkuar ka përfitime. Kina është e paduruar për statusin e një fuqie të madhe. Konflikti me Perëndimin nuk do ta ndihmojë atë të arrijë qëllimin.

VAZHDO TË LEXOSH MË TEPËR PËR TEMËN