MENU

Nga New York Times

Vrasja e gazetarit/Pse Trump mbështet princin saudit?

12.10.2018 - 14:34

Bota ka nevojë për përgjigje për rastin e Jamal Khashoggi. Dhe Presidenti Trump duhet të udhëheqë rrugën në  gjetjen e përgjigjeve të tyre.

Shumë vende po luajnë  me fatin e Jamal Khashoggi, gazetarit saudit, i cili hyri në Konsullatën Saudite në Stamboll më 2 tetor dhe nuk është parë që atëherë.

Arabia Saudite ka heshtur pas disa mohimeve të dyshimta, duke pritur për të parë se çfarë mund të ndodhë. Turqia duket se e di e di saktësisht se çfarë ndodhi, pra që z. Khashoggi u vra pothuajse menjëherë pas hyrjes në konsullatë nga një skuadër nga Arabia Saudite, por nuk ka bërë publike provat e saj.

Dhe administrata e Trump, e cila ka mbështetur princin e Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, si aleati i saj arab, ngurron ta humbasë atë dhe bagazhin e tij të parave e armëve.

Zoti Khashoggi ishte larguar nga Arabia Saudite për mërgim në Shtetet e Bashkuara, për shkak të frikës së hakmarrjes për kritikat e tij ndaj princit, në artikullin që ai shkroi për The Washington Post.

Ka gjithnjë e më shumë gjasa që  Khashoggi u vra për shkak të kritikave të tij,  dhe Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera perëndimore do të duhet të rishikojnë seriozisht marrëdhëniet e tyre me mbretërinë.

Kjo që po ndodh nuk është ndonjë surprizë e madhe. Arabia Saudite është një monarki absolute që ka imponuar gjatë një formë intolerante të Islamit, një përdorim liberal të dënimeve mizore si prerja e kokës, amputimi, sharje dhe dënime të ngjashme. Duke qenë i emërtuar trashëgimtar vitin e kaluar, princi Mohammed, 33 vjeç, krijoi një reputacion si një reformator duke i lejuar gratë të ngisnin makinë; nisi një fushatë “antikorrupsion”; dhe shprehu vizione madhore për të ardhmen. Por ai është gjithashtu pas një lufte barbare në Jemen, në të cilën armët amerikane janë përdorur për të vrarë mijëra civilë të pallogaritur dhe një konflikt me Katarin fqinj.

Në thelb, ai duket se po tregon se është një tiran i pamëshirshëm, dhe ka një axhendë të ndryshme sociale dhe ekonomike nga paraardhësit e tij. Nuk është e vështirë të besohet se ai është pas zhdukjes së Khashoggi, veçanërisht duke marrë parasysh raportet e zbulimeve të inteligjencës amerikane në të cilat zyrtarët sauditë diskutuan një plan për të joshur Khashoggi të kthehej në Arabinë Saudite dhe ta arrestonin atë.

Presidenti Trump është dukshëm i shqetësuar nga kjo mundësi. “Ne nuk na pëlqen dhe nuk na pëlqen aspak”, tha ai të enjten. Por ai duket se nuk ka aspak dëshirë të humbasë një marrëveshje armësh prej 110 miliard dollarësh dhe një aleat të Lindjes së Mesme.

Megjithatë, Shtëpia e Bardhë po bën presion ndaj Sauditëve. Jared Kushner, dhëndri dhe këshilltari i presidentit, këshilltari i sigurimit kombëtar John Bolton dhe sekretari i shtetit Mike Pompeo i kanë kërkuar princit një shpjegim. Dhe një grup dypartiak i senatorëve ka dërguar një letër zyrtare në Shtëpinë e Bardhë ku kërkojnë një hetim dhe një vendim mbi sanksionet.

Më shumë presion duket se do të vijnë nga amerikanët dhe të huajt e tjerë që planifikojnë të marrin pjesë në një konferencë të madhe investitorësh në Riad këtë muaj, ku princi është planifikuar të marrë pjesë. Mungesa e pjesëmarrësve të mëdhenj si drejtuesit kryesorë të JPMorgan Chase, Blackstone Group dhe Uber do të jenë një sinjal i fortë për Arabinë Saudite.

Kjo çështje nuk lidhet vetëm me z. Khashoggi, sado i tmerrshëm të jetë fati i tij. Është një monarki absolute që shkel të drejtat e njeriut, që duket se beson se pasuria e madhe e naftës e lejon atë të veprojë pa u ndëshkuar nga kritikët dhe armiqtë e perceptuar.

Tani, mbetet që Sauditët të paraqesin një shpjegim të besueshëm për fatin e gazetarit Khashoggi, i cili me shumë gjasa është tragjik, dhe biznesi në këtë rast duket se nuk do të jetë zgjidhje.