MENU
klinika

Nga Financial Times/ "Nuk do ishte keq nëse stimuli fiskal i SHBA..."

Paketa 1.9 trilion $ e Biden, një eksperiment i rrezikshëm!

24.02.2021 - 09:34

Kur thuhet që ky stimul fiskal është i tepërt? Debati mbi këtë pyetje midis ekonomistëve që mbështesin qëllimet e administratës amerikane të Joe Biden është bërë i ashpër. Kjo nuk është gjë e keqe: politika duhet të ketë debate. Në këtë krizë, ashtu si gjatë krizës financiare të vitit 2008, duhet të vlerësohen rreziqet e të bërit shumë pak kundër atyre të bërit shumë.

Por një gjë është e qartë: fakti që shumë pak stimul u dha në 2009 nuk do të thotë se shumë më tepër duhet të jetë gjëja e duhur sot. Politika duhet të gjykohet nga përshtatshmëria e saj në rrethanat aktuale duke njohur pasiguritë dhe ekuilibrin e rreziqeve.

Unë nuk kam asnjë kundërshtim në parim për shpenzimet e mëdha fiskale. Në të vërtetë, në Janar 2009, unë argumentova që SHBA duhet të administronte një deficit fiskal prej 10 përqind të produktit të brendshëm bruto derisa të shëroheshin bilancet e dëmtuara të sektorit privat. Menjëherë pas kësaj, unë argumentova se duhet të mësonim nga Japonia nëse do të kuptonim rreziqet me të cilat përballen ekonomitë perëndimore. Unë gjithashtu e kam njohur që nga fillimi që një pandemi është një emergjencë, më tepër si një luftë. Politika me të vërtetë kishte nevojë të shkonte në një bazë lufte.

Sidoqoftë, është me rëndësi jetike të njohim atë që e bën një pandemi të ndryshme nga një krizë financiare ose një luftë. Ndryshe nga një krizë financiare, Covid-19 nuk do të krijojë domosdoshmërisht një borxh të keq privat që mund të shtypë kërkesën për një kohë të pacaktuar. Në vend të kësaj, bilancet e njerëzve që kanë fituar mirë dhe kanë shpenzuar pak janë përmirësuar në të vërtetë. Përsëri ndryshe nga një luftë, pandemia nuk shkatërron kapitalin fizik. Ekziston një shans i mirë që ekonomitë të rikuperohen me të vërtetë të fortë, pasi të jetë zbehur frika e sëmundjes. Nëse është kështu, pjesa mbizotëruese e reagimit të planifikuar të politikës fiskale duhet të synojë jo aq lehtësimin afatshkurtër sesa “ndërtimin e më mirë”, duke promovuar një rritje të qëndrueshme të investimeve publike dhe private.

Ky është konteksti në të cilin duhet të kuptohet debati mbi paketën fiskale të administratës së Biden prej 1.9 trilion dollarësh. Nuk është një debat filozofik, por një diskutim mbi madhësinë, kohën dhe natyrën e paketës. Protagonist ka qenë Larry Summers, ish sekretari i Thesarit i SHBA dhe këshilltari kryesor ekonomik i Barak Obamës, mbështetur nga Olivier Blanchard, ish-ekonomisti kryesor i FMN. Të dy janë Keynesians dhe mbështetës të administratës Biden. Summers madje zhvilloi teorinë e “ngecjes laike”, e cila justifikon mbështetjen në politikën fiskale.

Summers së fundmi vuri në dyshim mençurinë e paketës në Washington Post. Ai argumentoi se stimuli i barabartë me 13 përqind të PBB-së (900 miliardë dollarë që tashmë janë miratuar plus $ 1.9tn) “ishte shumë i madh, veçanërisht në një ekonomi me kushte jashtëzakonisht të lira financiare, parashikime të arsyeshme të shpejtë të rritjes, ende nevoja të paplotësuara të shpenzimeve publike dhe një tejkalim shumë i madh i kursimeve private. Deficitet buxhetore në vitin 2021 në lidhje me planet e propozuara shpejt do t’i afrohen niveleve rekord të Luftës së Dytë Botërore si pjesë e ekonomisë.”

Ky është padyshim një shqetësim i arsyeshëm. Rritja e ofertës së gjerë të parasë është e jashtëzakonshme. FMN parashikon vetëm një hendek modest midis PBB-së aktuale dhe asaj potenciale në SHBA në 2021. Është mjaft e mundshme që zgjerimi monetar dhe fiskal në këtë shkallë të mbinxerojë jashtëzakonisht ekonominë e SHBA. Përkundër kësaj, ne nuk shohim ndonjë ringjallje të ndjeshme të pritjeve të inflacionit, ndërsa kapaciteti i tepërt ka të ngjarë të qëndrojë në ekonominë botërore në tërësi.

Disa analistë duket se e shohin një rritje të madhe të inflacionit si të pakonceptueshme, sepse nuk ka ndodhur për një kohë të gjatë. Ky është një argument i keq. Shumë herë menduan se një krizë globale financiare ishte e pakonceptueshme sepse nuk kishte ndodhur për një kohë të gjatë. Në vitet 1960 shumë menduan se rritja inflacioniste e viteve 1970 në mënyrë të ngjashme është e pakonceptueshme.

Shumë duket se besojnë në ditët e sotme se papunësia e ulët nuk do të rrisë inflacionin. Por në një moment kërkesa e tepërt është e sigurt se do të rrisë çmimet dhe pagat. Në atë kohë, pritjet e inflacionit do të fillojnë të zhvendosen përgjithmonë në rritje. Vitet 1970 dhe 1980 na mësuan se ulja e tyre përsëri është shumë e kushtueshme, jo vetëm ekonomikisht, por edhe për besueshmërinë e qeverisë.

Këto shqetësime nuk duhet të merren si argument kundër ndonjë pakete të mëtejshme fiskale të SHBA. Por nëse Biden mund të injorojë kohën politike, do të kishte më shumë kuptim të kërkonte një paketë më të vogël mbështetjeje tani dhe të propozonte një program të madh investimesh afatmesme më vonë. Ndërkohë, ai do të shihte se si shkoi rimëkëmbja përpara se të propozonte një program tjetër mbështetje afatshkurtër. Por pikëpamja e administratës është qartë se ajo ka një dritare mundësish për të ndryshuar jetën e njerëzve dhe kështu duhet të “bëjë veprime të guximshme” tani, dhe jo më vonë. Ai gjithashtu beson qartë se ekuilibri i rrezikut qëndron shumë më tepër në anën e të bërit shumë pak sesa në atë të të bërit shumë. Duhet shpresuar që gjykimi që po bën në promovimin e kësaj pakete të madhe të dalë i saktë.

Ajo që është e qartë është se një paketë e madhe do të jetë edhe më e rëndësishme për zonën e euros, ku ndikimi ekonomik i Covid-19 në PBB ishte më i keq se në SHBA dhe rimëkëmbja duket se do të jetë më e dobët. As ky nuk është një argument kundër zhvendosjes së bilancit të stimulit nga politika monetare në atë fiskale. Një ndryshim i tillë është i dëshirueshëm, duke pasur parasysh se politika monetare agresive tenton të promovojë marrjen e tepruar të rrezikut në financa.

Nëse miratohet, paketa 1.9tn dollarë do të jetë një eksperiment i rrezikshëm. Mund të mos ishte gjë e keqe nëse do të përfundonte disi më e vogël se sa propozohet tani. Çfarëdo që të vendoset, një pikë është e qartë. Suksesi i paketës është i një rëndësie të jashtëzakonshme. Të provosh se një qeveri aktive mund të japë gjëra të mira për publikun është thelbësore për shëndetin e demokracisë amerikane. Unë lutem që bixhozi i administratës së Biden të ketë sukses.

/Përkthyer dhe përshtatur për Konica.al nga Financial Times

VAZHDO TË LEXOSH MË TEPËR PËR TEMËN


Nga Bloomberg/ "Ekonomia nuk po vuan nga mungesa e lekëve..."

Çfarë e pengon paketën prej 1.9 trilion dollarësh?

Yellen: Detajet e sakta janë në përpunim e sipër...

VOA: Kujt i takon e drejta për të marrë 1400 dollarë?


Ligji që e rregullon këtë aktivitet nuk...

Biznesi social, rrugë e vështirë

Shqipëria është e papërgatitur për të përballuar plakjen e popullsisë...

Të moshuarit, shumica që do të rimodelojë ekonominë

Për shkak se struktura e popullsisë po ndryshon...

Si po ndryshon trendi i konsumit nga plakja?