MENU
klinika

Term që e dëgjojmë shpesh...

Çfarë është reumatizmi? Si mund të trajtohet?

23.05.2022 - 19:34

Reumatizmi inflamator është një term i përgjithshëm që përdoret për të mbuluar dhjetëra kushte të ndryshme shëndetësore, më së shpeshti artritin. Reumatizmi i referohet sëmundjeve që ndezin nyjet, muskujt dhe indet lidhëse. Lëkura dhe organet e tjera gjithashtu mund të preken.

Shumë sëmundje reumatizmale janë autoimune, që do të thotë se sistemi imunitar i trupit sulmon kockat dhe indet e veta të shëndetshme. Për shkak të kësaj, kushtet reumatizmale janë shpesh kronike dhe afatgjata, megjithëse ato mund të trajtohen dhe menaxhohen.

Reumatizmat e zakonshme përfshijnë llojet e artritit, lupusit dhe përdhesin. Mjekët që janë të specializuar në trajtimin e këtyre çrregullimeve autoimune dhe muskuloskeletore quhen reumatologë.

Llojet

Ndërsa shumë gjendje reumatike inflamatore kanë simptoma të përbashkëta ose të ngjashme, ka dallime kryesore. Ne do të shqyrtojmë llojet më të zakonshme të sëmundjeve reumatizmale, duke përfshirë simptomat dhe opsionet e trajtimit.

*Artrit rheumatoid

Artriti reumatoid (RA) është një gjendje inflamatore kronike që shkakton nyje të fryrë dhe të përflakur. Tek njerëzit me RA, sistemi imunitar sulmon veshjen e nyjeve, gjë që mund të jetë e dhimbshme.

Me kalimin e kohës, RA gjithashtu mund të shkaktojë që nyjet të dëmtohen përgjithmonë duke shkatërruar kockat dhe kërcin, dhe duke dobësuar muskujt dhe ligamentet përreth. Efektet e tij zakonisht janë të izoluara në nyjet më të vogla të trupit, siç janë kyçet e duarve ose gishtërinjve.

RA gjithashtu mund të ketë simptoma sistemike, duke përfshirë:

mushkëritë

sytë

enët e gjakut

lëkurën

Simptomat e para të dukshme të RA janë zakonisht nyje që dhembin dhe të ngurtësuara në duar ose këmbë.

*Përdhesi

Përdhesi është një sëmundje inflamatore që zakonisht prek një nyje dhe shfaqet me shpërthime. Përdhesi mund të shkaktohet kur shumë kristale të acidit urik grumbullohen në indet e trupit rreth një nyjeje. Këto kristale në formë gjilpëre shkaktojnë dhimbje dhe inflamacion në zonë.

Përdhesi shpesh zhvillohet në gishtin e madh të këmbës, por mund të ndizet edhe në nyje të tjera. Kjo  çon në ënjtje, skuqje dhe një ndjenjë nxehtësie. Nëse gjendja nuk trajtohet për një kohë të gjatë, nyjet e forta të njohura si tofi mund të formohen nga kristalet. Kristalet e acidit urik mund të çojnë gjithashtu në uljen e funksionit të veshkave.

*Lupus

Lupusi është një sëmundje autoimune. Është më e zakonshme tek femrat. Megjithatë, ashpërsia e sëmundjes së lupusit është më e keqe te meshkujt.

Ka disa lloje të lupusit, por më i zakonshëm është lupusi eritematoz sistemik (SLE). Për shkak se simptomat e tij mund të imitojnë kushte të tjera, lupusi mund të jetë i vështirë për t’u diagnostikuar.

Ashtu si shumë reumatizma, lupusi shpesh vjen dhe shkon në shpërthime, ose periudha ku simptomat janë veçanërisht më të këqija.

Simptomat e lupusit përfshijnë:

dhimbje të muskujve dhe kyçeve

skuqje të lëkurës

ethe

lodhje

dhimbje gjoksi ose vështirësi në frymëmarrje

rënia e flokeve

ulçera në gojë

*Skleroderma

Skleroderma është një gjendje kronike e dhëmbëve me origjinë të panjohur që prek indet lidhëse në pjesë të ndryshme të trupit. Skleroderma mund të jetë e lokalizuar ose sistemike.

Skleroderma e “mashtron” trupin që të mendojë se jeni të lënduar, duke stimuluar prodhimin e kolagjenit. Kolagjeni është një proteinë e nevojshme për mirëmbajtjen dhe riparimin e indeve të trupit. Mbiprodhimi i kolagjenit krijon njolla të lëkurës.

Skleroderma e lokalizuar më së shumti prek lëkurën, duke shkaktuar njolla ose vija të lëkurës të trashur që mund të zbardhen. Skleroderma sistemike mund të shkaktojë depozita kalciumi, probleme me tretjen dhe probleme të tjera të lëkurës. Shumë njerëz me sklerodermë përjetojnë gjithashtu lodhje.

*Sjögren

Sindroma Sjögren shkakton mungesë të lagështisë së mjaftueshme në sy dhe në gojë. Sistemi imunitar i trupit sulmon gabimisht qelizat e shëndetshme në gjëndrat që prodhojnë pështymë dhe lot, duke shkaktuar thatësi.

Grate kanë 9 herë më shumë gjasa që të kenë Sjögrens sesa burrat. Sëmundja duket se shkaktohet nga faktorë gjenetikë dhe mjedisorë. Simptomat trajtohen me ilaçe kundër dhimbjeve dhe zëvendësues të lagështirës (locion dhe pomadë, pika për sy).

Përveç gojës së thatë dhe syve të thatë, Sjögrens mund të shkaktojë gjithashtu:

dhimbje të muskujve dhe kyçeve

lëkurë të thatë dhe skuqje

thatësi vaginale

lodhje

*Vaskuliti

Vaskuliti është një inflamacion i rrallë, por potencialisht kërcënues për enët e gjakut. Mund të çojë në ulje të rrjedhjes së gjakut në inde, e njohur si ishemi. Dhimbje të forta mund të shfaqen në indin që arrin ena e prekur e gjakut.

Ka shumë lloje të ndryshme të vaskulitit, duke përfshirë arteritin me qeliza gjigante (arteriti temporal) dhe vaskulitin leukocitoklastik ose me mbindjeshmëri. Simptomat ndryshojnë sipas llojit dhe vaskuliti zakonisht trajtohet me ilaçe.

Shenjat dhe simptomat mund të përfshijnë:

lodhje

ethe

dhimbje të muskujve ose kyçeve

humbje e oreksit, humbje peshe

probleme të lëkurës (gunga vjollcë ose të kuqe, urtikarie)

problemet e syve (verbëria në njërin sy mund të jetë shenja e parë e arteritit me qeliza gjigante)

nauze dhe të vjella

infeksionet e sinusit

rrahjet e zemrës

Mjekimi

Është e rëndësishme të punoni ngushtë me reumatologun. Shumë gjendje reumatike mund të përkeqësohen shpejt nëse nuk trajtohen dhe të shkaktojnë komplikime shëndetësore afatgjata.

Trajtimi shpesh përfshin një kombinim të:

mjekimit

terapi fizike

ndryshimet e stilit të jetesës

Medikamentet e përdorura për reumatizma përfshijnë:

Barnat anti-inflamatore josteroidale (NSAIDs). Këto janë medikamente pa recetë që mund të ndihmojnë me dhimbjen dhe të zvogëlojnë inflamacionin. Markat e zakonshme përfshijnë Advil (ibuprofen) dhe Aleve (naproxen).

Kortikosteroidet. Marrë nga goja, steroidet mund të zvogëlojnë aktivitetin e sistemit imunitar dhe të ulin inflamacionin e përgjithshëm. Disa steroid mund të injektohen për efekte më të lokalizuara. Kjo klasë e barnave përfshin Prednisone dhe Kortizon. Ata kërkojnë një recetë nga mjeku.

Barnat imunosupresive. Këto medikamente përfshijnë disa kortikosteroide, por janë një klasë më e gjerë, duke përfshirë medikamente biologjike si Humira (adalimumab) dhe Enbrel (etanercept). Imunosupresivët reduktojnë aktivitetin e sistemit imunitar për të parandaluar dëmtimin dhe inflamacionin. Megjithatë, ato mund të kenë efekte anësore të rëndësishme, veçanërisht nëse përdoren për një periudhë afatgjatë. Ju mund të bëheni më të ndjeshëm ndaj infeksioneve oportuniste.

Përdhesi mund të trajtohet me recetë colchicine anti-inflamatore (Colcrys). Kolchicina mund të merret rregullisht për të parandaluar shpërthimet ose simptomat  kur ndodh një sulm përdhesi. Nëse sulmet janë të shpeshta, mjeku mund të përshkruajë medikamente për të tretur kristalet që dalin në urinë.

Disa sëmundje reumatizmale mund të jenë dobësuese nëse nuk trajtohen ose nëse kalojnë në një fazë të rëndë. Kjo mund t’ju pengojë të kujdeseni për veten, të punoni ose të jeni të lëvizshëm. Për disa njerëz, veçanërisht të moshuarit, ndihmat e lëvizshmërisë ose kujdestarët mund të jenë të nevojshëm përveç qasjeve të trajtimit.

Rrallëherë këshillohet kirurgjia.