MENU
klinika

Pse dhuna në familje kushton më shumë se luftërat

28.07.2018 - 14:37

Cili është burimi më i madh i dhunës në botën tonë? Me konfliktet brutale në Siri, Ukrainë dhe gjetkë vazhdimisht në lajme, shumë njerëz ndoshta do të thonë lufta. Por kjo rezulton të jetë çuditërisht e gabuar.

Natyrisht, të gjithë do të dëshironin të ndalonin luftërat dhe dhunën, ashtu siç dëshirojmë t’i japim fund varfërisë, urisë dhe ngrohjes globale, duke u ofruar arsimim të gjithëve. Por, duke pasur parasysh burimet e kufizuara, komuniteti ndërkombëtar mund të bëjë vetëm kaq. Duhet të prioritarizojmë, gjë që mund të bëjë një analizë ekonomike e kostove dhe përfitimeve.

Bashkësia ndërkombëtare po punon për qëllime të reja zhvillimore për 15 vitet e ardhshme dhe Konsensusi i Kopenhagenit u ka kërkuar disa prej ekonomistëve kryesorë të botës që të japin vlerësimin e objektivave më të arritshëm që mund të zgjedhin. A është reduktimi i dhunës një qëllim i denjë për burime, që përndryshe do të shpenzoheshin në, për shembull, reduktimin e urisë? Dhe nëse po, cilat forma të dhunës duhet të jenë në shënjestër?

Një studim i James Fearon nga Universiteti Stanford dhe Anke Hoeffler nga Qendra e Studimeve të Ekonomive Afrikane të Universitetit të Oksfordit argumentojnë se dhuna shoqërore – vrasjet dhe sidomos dhuna ndaj grave dhe fëmijëve – është një problem shumë më i madh sesa luftërat civile. Nëntë vetë vriten në dhunën ndërpersonale për çdo vdekje në një fushë lufte në një luftë civile dhe një fëmijë vritet për çdo dy luftëtarë që vdesin.

Në vitin 2008, në të gjithë botën ka pasur 418000 vrasje, ku shumë vende regjistronin një normë vrasje prej më shumë se 10 për 100,000, të cilat Organizata Botërore e Shëndetësisë i konsideron epidemike. Një vrasje e vetme në Amerikë i kushton individit dhe shoqërisë 9.1 milion dollarë. Nëse e shkëmbejmë këtë nga të ardhurat kombëtare në të gjithë botën, kjo kategori e vetme e krimit të dhunshëm kushton 1.7% të GDP globale.

Sigurisht, kjo nuk është një humbje e drejtpërdrejtë financiare për ekonominë globale, por një mënyrë për të shprehur ndikimin. Nëse vrasjet mund të eliminohen, shoqëritë në mbarë botën do të ishin më mirë në mënyra që mund të vlerësohen në 1.7% të GDP-së. Krahasoni këtë me një kosto shumë më të ulët të luftërave civile, të cilat janë ekuivalente me rreth 0.2% të GDP-së globale.

Por kjo është sidoqoftë shumë më pak se burimi kryesor i dhunës: dhuna ndaj grave në shtëpi. Bazuar në studimet e botuara në Revistën Shkenca, 28% e të gjitha grave në Afrikën subsahariane raportuan se përjetonin dhunë gjatë vitit të kaluar nga partnerët apo familjarë të tyre. Këtu përfshihen gratë që u nënshtrohen rrahjeve, martesa e detyruar në moshë të re, sulme seksuale, krime “nderi” dhe gjymtim gjenital femëror. Vetëm dhuna nga partneri vlerësohet me një kosto prej 4.4 bilion dollarë, ose 5.2% të GDP-së globale.

Burimi i dytë më i madh i dhunës është abuzimi ndaj fëmijëve, 80% e të cilës  shkaktohet nga prindërit. Përkufizimi i asaj që përbën abuzimin ndaj fëmijëve varion nga kultura, por rreth 15% e fëmijëve vuajnë çdo muaj nga ajo që OKB-ja e quan dënim të rëndë fizik. Kjo përfshin goditje në fytyrë, kokë ose veshë dhe një e katërta e këtyre fëmijëve rrihen në mënyrë të përsëritur dhe aq rëndë sa të jetë e mundur.

konica ekonomiakonica ekonomia mobile

Çdo muaj, rreth 290 milion fëmijë i pësojnë këto vuajtje. Kostoja e përkujdesjes është 3.6 bilion dollarë, ose 4.2% e GDP-së globale.

Një pjesë e vogël e financimit të ndihmës ndërkombëtare aktualisht shkon drejt reduktimit të dhunës shoqërore dhe përmirësimit të sistemeve të drejtësisë penale. Kostoja e madhe që përballet shoqëria dhe individët duket të bërtasë për veprim. Për fat të keq, ka ende pak prova të forta se ku burimet duhet të përqendrohen më së shumti.

E vetmja gjë që mund të themi me siguri është se paratë e shpenzuara për të zvogëluar dhunën mund të kenë shënjestër më të mirë. Sasi të konsiderueshme ndihme drejtohen ndaj “shteteve të brishta” për të ndihmuar në ndalimin ose parandalimin e luftës civile, por vetëm 0.27% e ndihmës ndërkombëtare shkon në projekte me komponentë të “parandalimit të krimit”. Programet e tjera mund të ndihmojnë në mënyra të tërthorta, por ka shumë hapësirë ​​për përmirësim.

Disa zgjidhje, është e qartë, veprojnë shumë mirë. Shërbimet më të forta sociale mund të zvogëlojnë dhunën kundër fëmijëve. Studimet në Shtetin e Uashingtonit tregojnë se vizitat në shtëpi nga stafi i trajnuar mund të zvogëlojnë abuzimin ndaj fëmijëve, përmirësojnë cilësinë e jetës së fëmijëve si dhe shëndetin fizik dhe mendor, dhe ulin kostot e përkujdesjes ndaj fëmijëve dhe ato të procesit gjyqësor. Një dollar i shpenzuar në këtë program prodhon përfitime prej 14 dollarësh, duke e bërë atë një politikë me kosto shumë efektive.

Ka shembuj të tjerë të vendeve që marrin veprime efektive. Në vitin 1993, Bogota pësoi 80 vrasje për 100,000 njerëz. Duke ndërmarrë një qasje të integruar – duke kufizuar orët gjatë të cilave mund të shitet alkooli, duke rimarrë hapësirën publike dhe duke përmirësuar sistemet e policisë dhe të drejtësisë – shkalla e vrasjeve u zvogëlua në 21 për 100,000 në vitin 2004. Kjo shifër është ende e lartë, por është shumë më poshtë se vlera e 55 vrasjeve për 100,000 banorë në Detroit.

Alkooli është një faktor kyç në shumë sulme dhe kontrollimi i disponueshmërisë së tij mund të luajë një pjesë shumë të rëndësishme, siç sugjerojnë studimet në Bogota. Në Mbretërinë e Bashkuar, një studim pilot mbi zbatimin më rigoroz të rregullave ekzistuese tregoi se sulmet mund të reduktohen në një mënyrë shumë kosto-efektive, me përfitimet që tejkalojnë kostot në një raport prej 17 me 1.

Ndërsa ende nuk dimë mjaftueshëm, dy pika janë të sigurta. Së pari, dhuna në familje ndaj grave dhe fëmijëve imponon një kosto sociale prej 8 bilion dollarësh çdo vit, duke e bërë atë një çështje globale – dhe tepër të nënvlerësuar. Së dyti, ka zgjidhje që mund të ndihmojnë për të trajtuar disa nga këto probleme me kosto efektive. Kjo është arsyeja pse reduktimi i dhunës në familje është kryeson listën e prioriteteve të zhvillimeve botërore.

Burimi: World Economic Forum