Menu

Dokumenti i Parë në Shqip

“Formula e Pagëzimit”, dëshmia 556 vjeçare e shqipes së shkruar

08.11.2018

Në kohën e tij, Gjergj Kastrioti pati një ndër bashkëpuntorët më të afërt Imzot Palë Ëngjëllin, pinjoll i familjes së Ëngjëllorëve të Drishtit, emri i të cilit lakohej në Vatikan si i pari Kardinal shqiptar, ndonëse ai nuk u bë asnjëherë pasi Papa që u nis t’i jepte titullin atij dhe të kurorëzonte Gjergj Kastriotin, vdiq para se të mbërrinte në trojet arbërore.

Shkarkoni Aplikacionin e Konica.al

Kur në fillim të vitit 1462 Imzot Engjëlli filloi vizitën baritore në arkidioqezën e tij, vizitoi manastire, kisha dhe kuvende rregulltarësh dhe u ndal veçanërisht në Mat. Pas vizitës, më 8 nëntor 1462 mbledh të parin kuvend kishtar shqiptar të atij shekulli i cili në histori njihet edhe si “Kuvendi i Matit”.

Dokumentet e këtij kuvendi si të pranishmit, diskutimet dhe vendimet u shkruajtën në latinisht nga vetë Imzot Engjëlli dhe u përmblodhën në një regjistër prej 37 fletësh pergamenë me përmasa të vogla të cilat u lidhën nën titullin “Konstitucionet”. Origjinali humbi, por disa kopje të disa prej atyre dokumenteve ruhen akoma edhe sot.

Në këto faqe të kopjuara gjendet edhe dokumenti i parë i shkruar në gjuhën shqipe i njohur gjer më sot, i cili quhet “Formula e Pagëzimit”, shoqëruar me udhëzimet përkatëse në latinisht se si duhet të kryhet riti i pagëzimit. Dokumenti kishte si qëllim t’i vinte në ndihmë  atyre prindërve që gjendeshin larg kishave dhe ishin të detyruar t’i pagëzonin vetë fëmijët e tyre.

Regjistri u zbulua për herë të parë në vitin 1915 nga historiani rumun Nicolae Jorga dhe sot gjendet në Bibliotekën Laurentiane në Firenze.

Në shqip, teksti i “Formulës” është:

Unë të paghesont premnit Atit et Birit et Spertit senit

Nisur nga kjo shohim se dokumenti i parë i gjuhës shqipe është një fjali e vetme e përbërë prej 13 fjalësh (të dala nga teksti i transkriptuar) shënuese e shërbyese. Sa i takon gjuhës, ajo i përket të folmeve të dialektit të veriut të Shqipërisë.

Ky dokument dëshmon ekzistencën e një tradite të shkruar qysh prej gjashtë shekujsh dhe se shqiptarët gjithnjë Zoti i ka kuptuar kur kanë folur shqip.

/Andreas Dushi