MENU
klinika

A është gjenetike?

Skleroza e shumëfishtë: Pse gratë janë më të rrezikuara?

26.03.2020 - 16:04

Shumë  njerëz diagnostikohen me sklerozë të shumëfishtë, ose MS. Sipas Shoqatës Kombëtare të Sklerozës , katër herë më shumë gra kanë MS sesa burrat, dhe gjithnjë e më shumë gra po e zhvillojnë atë. Pse?

 A janë hormonet apo ndonjë aspekt tjetër i të qenurit femër?

Peter Calabresi , është drejtori i Qendrës së Sklerozës Multiple Johns Hopkins. Ekipi i tij, përfshirë ekspertin e MS Ellen Moëry, po ndërton hulumtime me trajtimin klinik për një kuptim më të mirë të sëmundjes, duke përfshirë arsyen pse është më e zakonshme tek gratë.

Shkaku themelor i MS nuk është zbuluar ende. Sëmundja ka qenë e lidhur me një numër faktorësh rreziku, përfshirë pirjen e duhanit dhe stresin. Por më shumë studime po tregojnë gjithashtu për rolet e hormoneve femërore, vitaminës D, inflamacionit dhe madje edhe mbipeshes.

Hormonet dhe faktorët e tjerë femëror

Kur një gjendje prek ratë më shumë se burrat, shkencëtarët ka të ngjarë të hedhin një vështrim në rolin e hormoneve seksuale si testosteroni dhe estrogjeni.

Midis djemve dhe vajzave, Moëry thotë se ka më pak ndryshim në nivelin e MS midis fëmijëve para pubertetit, por tek fëmijët më të rritur dhe të rriturit tendenca ndryshon, duke goditur më shumë femra në adoleshencë dhe moshë të rritur.

Shqetësimet e shtatzënisë

Shtatëzënësia gjithashtu ndikon në reaksionet e MS dhe përkeqësimin e saj(Relaps) . Gjatë shtatëzënësisë, disa gra me MS vërejnë një zvogëlim të simptomave. Kjo mund të pasohet nga një shpërthim pas lindjes së fëmijës. Relapsi i pas lindjes është një fenomen i njohur midis studiuesve dhe pacientëve të MS. Calabresi thotë se gratë e diagnostikuara rishtazi duhet të marrin në konsideratë pjesëmarrjen në provat klinike që trajtojnë trajtime të reja dhe menaxhim më të mirë të simptomave gjatë lindjes së fëmijëve.

kolana e librave

“Gratë me MS mund të lindin bebe të shëndetshme, por duhet të diskutojnë shqetësimet dhe rreziqet me kujdes me mjekun e tyre,” thotë Moëry. “Pasi fëmijët lindin, ne theksojmë tek nënat e reja rëndësinë e mbajtjes së fëmijëve aktiv dhe me një peshë të shëndetshme për të ulur rrezikun e tyre për MS.”

Yndyra e trupit dhe obeziteti

Si mund të ndikojë pesha në shanset e dikujt për t’u prekur nga MS? Inflamacioni luan një rol në MS, dhe mbipesha është e lidhur me inflamacionin. Moëry thotë se incidenca në rritje e MS midis grave mund të lidhet me yndyrën e trupit. Obeziteti është epidemic , me mbi një të tretën e të rriturve me një indeks të masës trupore prej 30 ose më të lartë.

Gratë zakonisht mbajnë më shumë yndyrë në trup sesa burrat, dhe nivelet e mbipeshes janë më të larta edhe për gratë. Yndyra e barkut, në veçanti, shoqërohet me rritje të inflamacionit. Mbartja e peshës shtesë të trupit mund të jetë veçanërisht e rrezikshme për gratë. Moëry thotë se, “Kimikatet e inflamacionit në trupat e grave janë të ndryshme nga ato te burrat, dhe përqendrimi i hulumtimeve mbi këto mund të sigurojë të dhëna se pse preken më shumë gra”.

Mangësi e vitaminës D

Calabresi, Moëry dhe ekipi i tyre po udhëheqin përpjekjet kërkimore për rolin e vitaminës D në MS. Në përgjithësi, MS prek më shumë njerëzit që jetojnë larg ekuatorit. Lëkura thith vitaminën D nga rrezet e diellit. Studiuesit po shikojnë lidhjen midis niveleve të ulëta të vitaminës D dhe një rreziku më të lartë të zhvillimit të MS, frekuencës së rritur të relapsave dhe ndikimit më të madh negativ të sëmundjes në jetën e pacientëve. Moëry thekson se nivelet më të larta të vitaminës D në pacientët me më pak relapse gjithashtu mund të lidhen me një faktor tjetër, siç është ushtrimi. Mund të jetë që pacientët që janë duke u ushtruar jashtë thithin më shumë vitaminë D, por që vetë ushtrimi mund të jetë duke u zvogëluar simptomat e MS. Në të kundërt, thotë Moëry, pacientët të cilët janë më të paaftë nga MS e tyre mund të kalojnë më shumë kohë brenda shtëpive, gjë që mund të rezultojë në më pak ekspozim në diell dhe nivele më të ulëta të vitaminës D.

Studimet e Moëry po eksplorojnë nëse marrja e shtojcave të vitaminës D mund të ndihmojë në zvogëlimin e relapsave në pacientët me llojin relaksues të sëmundjes. “Është e rëndësishme që gratë dhe burrat me MS të marrin terapinë më të mirë për ta sa më shpejt që të jetë e mundur,” thotë Calabresi.

Ndërsa hulumtimi zbulon më shumë rreth asaj se si gjenetika, mjedisi dhe faktorët e tjerë rrisin shanset e një gruaje për të zhvilluar MS, mënyra të reja për të adresuar sëmundjen ka të ngjarë të shfaqen.