MENU
klinika

Gjestet e një aktori: jo të zakonshëm!

Moisiu darkonte nën “survejimin” e gazetarit italian

19.05.2022 - 11:58

        Nga: Aurenc Bebja*, Francë

“Radiocorriere” ka botuar, në prill të 1934, në faqen n°29, shkrimin e gazetarit italian Enzo Ferrieri për Aleksandër Moisiun, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e sjell për publikun shqiptar:


Intervistat

Në mesnatë pas teatrit, bashkë me një regjisor të famshëm, pimë një filxhan çokollatë puro në një tryezë te “Savini” (restorant i famshëm në Milano). Ngremë sytë dhe pikërisht përballë nesh, Aleksandër Moisiu, me një zonjushë bionde, fillon darkën pas shfaqjes. Moisiu ka tonin e përulur dhe të zgjuar të një njeriu të thjeshtë, i gatshëm të kapë një krah pule dhe misterin e Faustit ose Henrit IV, me të njëjtin kujdes. Ai çohet për të arritur kutinë e cigareve në xhepin e pardesysë. Është i lehtë dhe fluturon sikur hapi i kërcimit të Hamletit, do të fillonte.

Miku im regjisor, i cili i gjykon burrat nga mënyra se si lëvizin, më bën të vëzhgoj thjeshtësinë ekstreme të gjesteve të tij dhe më jep një mësim gestologjie. “Ja një njeri që reciton me gjuhën e jetës, që është bërë i thjeshtë me meditime të gjata. Shikoni se si gjithçka është e saktë dhe e matur…”. Dy metra larg tij një zotëri piktoresk, i cili ka si shoqërues një tip kurioz me mjekër të mprehtë, mban një thikë e pirun me një dhunë pompoze. “Ky duhet të jetë patjetër një aktor – më thotë mjeshtri i gjesteve – por një aktor i ri”. “Aktor po, dhe shumë i shquar: një aktor jugor (meridional).” Unë mbështes jugun, i cili në mendjen time do të donte ta bënte gjestikulacionin e bollshëm legjitim dhe shprehës.

“Ju gaboheni, miku im. Nëse ky zotëri do të ishte një aktor i madh, një artist i vërtetë, pikërisht sepse është jugor, nuk do të hante me ato gjeste teatrale. Këtu kemi të bëjmë me një njeri që mbart në jetë, të gjitha qëndrimet false të skenës. Çdo gjest, zotëria im i dashur, ka kuptimin e tij. Shikoni, ndërsa Moisiu i ofron zonjushës një pije. “Das ist recht.” Kjo është e drejtë. Thuhet kështu. Kam katër ditë që flas italisht. Shihni këto gjeste të tjera. Kjo nuk është e drejtë. Një gjest i vogël, zgjidh një situatë. Më kujtohet një skenë ku duhej treguar se një infermiere, që prek me dorë ballin e ethshëm të një ushtari, ka një lloj butësie të fshehtë për pacientin e saj. Provoi dhe riprovoi, nuk e arrinte kurrë rezultatin e nevojshëm. Kjo ishte shumë e guximshme dhe e papërshtatshme, ishte pa shprehje. Gjithçka u zgjidh kur infermierja, në vend që t’ia prekte ballin me shpinën e dorës, e preku me pëllëmbën. Pëllëmba e dorës është një tregues i lidhjes, butësisë, intimitetit. Do të puthësh dorën e një zonje. Provoni të puthni pëllëmbën e saj.” Kjo puna e dorës, më intereson: i bëj thirrje mikut tim të vazhdojë. Vini re, se aktorët nuk dinë se ku të shikojnë. Problem shumë kompleks. Publiku e ndjek gjithmonë vështrimin e aktorit. Nëse aktori ul sytë, i gjithë publiku kërkon diçka nën këmbët e tij. Në vend të kësaj, vështrimi i aktorit duhet të ndjekë gjithmonë një objekt të saktë dhe pa ambiguitet.

Çdo gjest i tij, çdo lëvizje e tij duhet të përbëjë një tablo; jo në kuptimin estetik dhe dekorativ, por në kuptimin njerëzor dhe jetësor. Asgjë nuk duhet të bëhet në mënyrë të rastësishme; në jetë nuk bëni asgjë rastësisht. Edhe gjestet më të thjeshta dhe më të zakonshme janë rezultat i traditave dhe zakoneve. E njëjta gjë në skenë. Me ndryshimin që në skenë çdo gjest duhet të shprehë me thjeshtësinë më të madhe, një gjendje të nevojshme për qëllimin e veprës. Gjestet e tepruara dhe pa diskrecion duken më spontanet, por janë më të padobishmet dhe më të rremet, pasi nuk shprehin gjë tjetër veç synimit për të shprehur diçka, që ende nuk është zotëruar plotësisht.

Të ashtuquajturit aktorë instinktivë, që rrotullojnë krahët në ajër, janë më pak të natyrshëm; edhe nëse në jetë janë mësuar të lëvizin në hapësirë. I natyrshëm është gjesti i paramenduar që shpreh me lehtësi atë që do të thotë. “Shikoni atë çift atje, që hanë rizoto alla milanese dhe duket se po flasin me një zjarr të tillë; unë nuk e di se çfarë i thonë njëri-tjetrit. Por është e sigurt, që gruaja duhet të ketë të drejtë; sepse shikon drejt burrit. Kalorësi (kavalieri) ndjek rizoton në lugë, ndihet i dobët, sigurisht që e ka gabim”. Ajo në fakt, ishte një grua e bukur, e cila i hodhi dy sy xixëllues shoqëruesit të saj. Kur të ngulen dy sy kështu, mendova, edukata (gjestet) më mëson se kemi gjithmonë të drejtë. Edhe unë do të ndiqja rizoton në lugë…

 

Enzo Ferrieri

*Burimi: Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania